اسد الله معطوفى
870
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
حال با توجه به اين شرح و توصيفات ، بايد تاكيد نمود كه جنس و شكوه سنگهاى آق امام كه اكثرا متعلق به قرن 10 ه ( 927 تا 970 ه ) مىباشند و نيز متن آيات ، ادعيه ( آيه الكرسى ، صلوات كبير و دعاى آمرزش ) و مخصوصا استفاده از نام على بر روى سنگها نشان از مردگان شيعهمذهب اين قبور دارد . بعلاوه شكوه و عظمت سنگها از نظر فرم ، جنس ، وزن ، خطوط ، نقوش و حكاكىها نشان از تعلق آنها به خانوادههاى بزرگ اشرافى و رجال سياسى و نظامى اسكانيافته در اين ناحيه در عصر صفوى دارند . يعنى مكانى كه درست در مقابل تهاجمات سنگين تراكمه جعفرباى يموت قرار داشت . در غير اين صورت مردگان اين قبور مىتوانستند در قبرستانهاى معروف و مهم شهر استراباد يا امامزادههاى حواشى آن دفن شوند . احتمال اينكه سيجوال فعلى ( ملاكيله قديم ) شهرك يا كولونى نظامىهاى قزلباش عصر صفوى بوده باشند بسيار زياد است ، مخصوصا آنكه بر روى يكى از سنگهاى نيمهفرسوده نام على بن نظام الدين بن . . . قزلباش و تاريخ 927 ديده مىشود . اما بعدها با كوچ و انتقال كردهاى مسلح ( بويژه جهانبيگلو ، چاپشلو و . . . ) به سراسر خطه سرحدات شمالى خراسان ( مخصوصا بجنورد و قوچان ) و ايالت استراباد ( كردخيل در كتول ، كردآباد در مياندره ، كردمحله يا كردكوى فعلى و . . . ) توسط شاه عباس ، سيجوال تخيله و متروك گرديد . پس از اين تاريخ بتدريج تراكمه يموت جعفرباى و چند تيره ديگر از سوى مرز ، ناحيه گميشدپه ( گميشان فعلى ) و خوجهنفس به اين طرف پيشروى كرده و در محل سابق قزلباشها يعنى سيجوال كه در 200 مترى جنوب غربى همين گورستان واقع گرديده ، يكجانشين شدند . به هر صورت اين قبرستان شيعيان فعلا در منطقه سنىنشين هموطنان تركمان قرار گرفته است . اما شاخصههاى مهم اين بقعه و گورستان تاريخى آن بدينشرح هستند : 1 - عظيمترين گورستان قديمى خطه گرگان تاريخى همين مكان مىباشد . اين اظهار نظر بر دو وجه مهم استوار است . نخست بخاطر وسعت و گستردگى سطح گورستان . دوم بخاطر شكوه و جبروت سنگ مزارها كه در نوع خود بىنظير هستند . 2 - سطح گورستان را مىتوان از نظر نوع سنگهاى قبور به سه گونه اشرافى ، نيمه اشرافى و معمولى تقسيم نمود . بيشتر قبور سمت شرق و شمال شرق بقعه بخش اشرافى محسوب مىشوند ، زيرا سنگها بسيار بزرگ ، قطور ، سنگين ( گاه تا حدود 600 كيلو ) ،